Sabun
Sabun Nedir?
Sabunun tanımı
Sabun, suyla birleştiğinde temizlemede kullanılan maddelerden tarih boyunca katı kalıp olarak kullanılan ama koyu sıvı şekilde de olabilen anionic yüzey aktif madde olan yağ asidi tuzlarına verilen addır.
Sabunun temizleyici etkisi (detaylı anlatım için bknz.), suyu çeken ince bir tabaka ile yağ parçacıklarını sarabilme yeteneğinden doğar.
Sabunun Tarihi
Sabun Tarihi
Sabunun tarihi, insanlık tarihi kadar eskidir. Tarihte sabun benzeri malzemelerin üretildiğini kayıt eden en eski bulgu Milattan Önce 2800 yılına, antik Babil'e uzanır. Çin tarçını ve alkali kullanan bir tarif de M.Ö 2200 yılında antik Babil'de kil tablet üzerine yazılmıştır.
Sabunun Kullanım Alanı
Sabunun kullanıldığı yerler
Sabun, temizleme amacından başka kozmetik, losyon, krem, sprey, ilaç yapımında da kullanılır. Endüstride; boya, plastik döküm, metal çekme işlerinde; sentetik kauçuk ve plastiklerin birçok türünün imalatında, su geçirmez tekstil üretiminde, metallerin paslanmasını önleyici yardımcı malzeme vb... birçok alanda kullanılmaktadır.
Sabun Üretimi Metodları
Sabun Üretimi Metodları
Katı ve yumuşak sabun yapımında farklı bazlar kullanılır.
Örnek : Külçe, katı sabunlarda NaOH (sodyum hikroksit, kostik) . Arap sabunu üretiminde ise KOH (potasyum hidroksit) kullanılır. Bununla beraber Sabun üretiminde iki temel yöntem kullanılır.
1) Yağların potalarda sabunlaştırılması 2)Yağ asitlerinin nötralizasyonu
1) Potalarda Yağların Sabunlaştırılması : Açık kazanlarda gerçekleştirilir. Direkt ısıtma yapılır. Kazan 3 ayrı kısma bölünür. Sabun yapımında yağ önce kazanda ısıtılır. Seyreltik kısımdan başlanarak serbest yağ asitleri nötralize edilir. Sonra kaynatmaya başlanır. Sabun oluşunca akıcı yapmak için bir miktar NaOH çözeltisi katılır. Bu işlem reaksiyor süresini kısalttığı için redüksiyon ismi ile adlandırılır. Bundan sonra fazladan fazladan NaOH çözeltisi eklenerek sabun çözeltiden ayrılır. Bu esnada ortam fazla sıcak olduğundan sabun yarı sıvı halde yüzeye çıkar. Alttaki çözelti akıtılır. Kalan sabuna bir miktarsertliği giderilmiş su katılır ve sabun piştik bir hal alır ve kalıplara dökülerek kalıplanır.
2) Yağ asitlerinden sabun üretimi : Üretim, paslanmayan çelikten yapılmış açık kazanlarda yapılır. Önce NaOH ve Na2CO3 direkt istimle kaynatılır. İçine sıvı veya erimiş yağ katılır. İyice karıştırılır. Meydana gelen sabun tutkalı NaCl (sofra tuzu) katılmasıyla ayrıştırılır.
Sabun üretiminde kullanılan yağlar :
1) Don yağı : Ençok kullanılan yağdır. (% 70 )
2) Gresler :%20
3)Polmist yağı, polm yağı zeytinyağı, ayçiçek yağı, pamuk yağı, mısırözü yağı
Sabun Çeşitleri
Kıvamına göre ikiye ayrılır.
a) Sert sabunlar b) Yumuşak sabunlar
Sert sabunlar (Na sabunları ) :
1) Külçe sabunlar (sodyum sabunları)
2) Külçe - Tutkal sabunlar ( çekirdek sabunları)
3) Tutkal sabunları
Sabun Üretiminde Kullanılan Katkı Maddeleri ve Fonksiyonları :
1) Tinopol : Optik beyazlatıcı
2)Titendioksit: Sabunun rengini açmak için kullanılır.
3) Türpinol : (SC) a)Antioksidan b)Ağır metal katyonlarını sağlar. c) Stebilizatördür.
4) Tansil: Ağartma toprağı olup don yağının rengini açar.
5) Blauhit : Sabun hamurunun pişmesi sırasında sabunun rengini açar.
6) Bistanol :
a) Cildin kurumasını önler
b)Dış yüzeye parlaklık verir.
c) Çatlamayı önler ve iyi köpürür.
d)Sabuna plastiklik kazandırır.
7) Edta : Metal katyonlarını komplex şekilde bağlar.
8) Cosevin : Sabunun bozulmasını önleyen antioksidanlardandır.
9) CMC :
a) Sabunun yüzey aktifliğini arttırır.
b) Lifteki kirleri taşır ve obsorplar
10) Calgon :
a) Ca Mg iyonlarını bağlar, suyu yumuşatır.
b) Kirlerin liflere yapışmasını önler.
11) Komperland (KI) :
a) Köpükte stabilite sağlar.
b) parfümü bağlar
c) Cildi korur
d) Köpük yapımına etki eder.
12) Linolin : a) Cilde yumuşaklık verir. b) Cildi nemli tutar.
13) Lusidol : Renk açmak için kullanılır.
14) Vazelin : Linolin ile aynı işlemi yapar.
15) Kükürt : Dezenfektan özelliği gösterir.
16) Alüminyum sülfat : Suların temizlenmesinde kullanılır.
17) Na Hipoklarit : Tortu sabunlarının rengini agartmada kullanılır.
18) Hipoklorik asit : Suların yumuşatımında kullanılır.
19) Fosforik Asit : Sodyum klorit ; Agartmada.
